Bağlantı Elemanlarının Doğru ve Güvenli Kullanımı

Cıvatalar Yeniden Kullanılabilir mi?

Cıvataları yeniden kullanmadan önce, bağlantının güvenlik seviyesi ve ekonomik faktörler mutlaka dikkate alınmalıdır. Operatörler çoğu zaman, bağlantının çalışma yükünün veya çalışma sıcaklığının aşılıp aşılmadığı gibi kritik bilgilere sahip değildir. Yorulma çatlaklarının tespiti zor olduğundan, çoğu durumda güvenlik gerekçeleriyle yeni bir cıvata setinin (vida, somun ve pul) kullanılması tavsiye edilir.

Cıvatalar aşağıdaki durumlarda yeniden kullanılabilir:

• Bağlantı tasarımcısı tarafından yeniden kullanılabilirlik açıkça belirtilmişse
• Bir cıvata arızasının, tüm yapının, operatörlerin veya diğer kişilerin güvenliği için risk oluşturmadığı, yani bağlantının kritik olmadığı durumlarda
• Geçici veya acil durum amaçlı kullanımlarda; bu tür uygulamalarda periyodik kontrol tavsiye edilir

Dişli bağlantı elemanları yeniden kullanılmadan önce, cıvata başı ve somun üzerinde hasar veya korozyon belirtileri açısından mutlaka görsel muayene yapılmalıdır. Kaplamalı bağlantı elemanlarında, kaplamanın hasar görmediği veya aşınmadığı kontrol edilmelidir. Dişlerde kalıcı deformasyon bulunmadığından emin olmak için, vidanın diş kavrama boyu boyunca yeni bir somun ilerletilmelidir. Ayrıca, bağlantı elemanının gövdesi, çapta azalma anlamına gelen “bel verme (waisting)” belirtileri açısından incelenmeli; bu tür bir durumun, bağlantı elemanının akma dayanımının aşıldığını gösterdiği unutulmamalıdır.

Kılavuzlar ve dişler ile tüm temas yüzeyleri temizlenmelidir. İlk montajda kullanılanlara aynı veya benzer sıkma koşullarının (tork seviyesi, kullanılan alet sınıfı ve yağlayıcı türü) uygulanması, aynı bağlama kuvvetinin (clamp load) elde edilmesini sağlar.

Bağlantı elemanı ilk montajda yağlayıcı kullanılmadan monte edilmişse, sökme işlemi sırasında taşıma yüzeyi ve diş yüzeyleri basınç altında aşınır ve bu durum, söz konusu yüzeyler arasındaki sürtünme katsayısının artmasına neden olur. Yeniden kullanımda, ilk tork değerine göre sıkma yapılması, artan sürtünme katsayısı nedeniyle daha düşük bir bağlama kuvveti ile sonuçlanır. Tekrarlanan yeniden kullanımlar, bağlama kuvvetinin kademeli olarak azalmasına ve sonunda düşük bir ön yük seviyesinde sabitlenmesine yol açar; bu durum yorulma, titreşim veya bağlantının ayrılması gibi birçok soruna neden olabilir.